कैलकुलेटरनक्शेदेशरैंकिंगतुलनातकनीकेंगाइड एनर्जी एक्सप्लोरर सोलर और पवन फार्म शब्दावली
सोलर और पवन फार्म एटलस · Southern Asia

भारत के सोलर और पवन फार्म

भारत का हर यूटिलिटी-स्केल सोलर पार्क और पवन फार्म, जिसे Global Energy Monitor ट्रैक करता है: चालू, निर्माणाधीन और योजना में।

चालू सोलर + पवन
137 GW
222 देशों में #3
सोलर PV + CSP
98.5 GW
दुनिया में #3
तटवर्ती पवन
38.8 GW
पवन में #4
निर्माणाधीन
130 GW
योजना में: 115 GW
ट्रैक किए गए प्रोजेक्ट
5,168
सभी स्थितियाँ
इंटरैक्टिव एटलस पर खोलें → 5,168 में से 2,500 सबसे बड़े प्रोजेक्ट दिखाए गए

सोलर PVतटवर्ती पवनअपतटीय पवनCSPनिर्माणाधीन / योजना में

भारत में 5,168 ट्रैक किए गए प्रोजेक्ट के ज़रिए 137 GW यूटिलिटी-स्केल सोलर और पवन क्षमता चालू है, और इस एटलस में यह 222 देशों में #3 पर है।

सोलर का दबदबा है: चालू क्षमता का 72% (98.5 GW) सोलर पार्कों से आता है, जबकि पवन की हिस्सेदारी 38.8 GW है।

पाइपलाइन काफ़ी बड़ी है: 130 GW निर्माणाधीन और 115 GW निर्माण-पूर्व या घोषित, जो आज के चालू बेड़े के 178% के बराबर है।

चालू क्षमता का लगभग 62.3 GW (45%) हिस्सा 2021 या उसके बाद शुरू हुआ; सबसे व्यस्त साल 2024 रहा, जब 17.4 GW क्षमता चालू हुई।

सबसे ज़्यादा प्रोजेक्ट इन इलाकों में हैं: Rajasthan (38.5 GW), Gujarat (23.9 GW), Karnataka (15 GW)।

भारत को लाइव नक्शे पर देखें

यह भी देखें: बिजली मिश्रण, कार्बन तीव्रता और इतिहास के लिए भारत की ऊर्जा प्रोफ़ाइल।

हर साल चालू हुई क्षमता

पहली बार शुरू होने के साल के हिसाब से चालू प्रोजेक्ट (MW)। जिनके शुरू होने का साल पता नहीं, वे शामिल नहीं हैं।

भारत के सबसे बड़े चालू सोलर और पवन फार्म

नक्शा →
प्रोजेक्टप्रकारक्षमताकब सेक्षेत्रमालिक
Khavda (Adani) IV solar farm सोलर PV2 GW—Khavda, GujaratAdani Renewable Energy Holding Four Ltd
Fatehgarh (Adani) solar farm सोलर PV1.5 GW2025Fatehgarh, Rajasthan—
Bhinajpura solar farm सोलर PV1.3 GW2025Bhinajpura, RajasthanRenew Power Group Pty Ltd
Bhadla III Solar Park सोलर PV1 GW2018RajasthanSaurya Urja Company of Rajasthan Ltd
Khavda (Adani) solar farm सोलर PV1 GW2024Khavda, GujaratAdani Green Energy
Rajasthan (SJVN) III solar farm सोलर PV1 GW2025RajasthanSJVN Green Energy Ltd
SECI Raj 4 solar farm सोलर PV975 MW2024RajasthanReNew Power
Kurnool (Greenko) Ultra Mega Solar Park सोलर PV816 MW2017Andhra PradeshGreenko Energy Holdings
Phalodi-Pokaran (Essel) Solar Park सोलर PV750 MW—Phalodi, RajasthanEssel Surya Urja
Rewa Ultra Mega Solar Power Project सोलर PV750 MW2018Madhya PradeshMahindra Renewables Pvt Ltd
Kurnool (AM Green Energy) solar farm सोलर PV675 MW2025Kurnool, Andhra PradeshAM Green Energy Pvt Ltd
Kamuthi (Adani) solar farm सोलर PV648 MW2016Kamuthi, Tamil NaduAdani Group
Bikaner solar park सोलर PV630 MW2025Bandarewala, RajasthanSatluj Jal Vidyut Nigam LTD (SJVN)
Bhadla (SB Energy) Solar Park सोलर PV600 MW2020Bhadla, RajasthanAdani Group
Jaisalmer (Adani) I Solar Hybrid Farm सोलर PV600 MW2022RajasthanAdani Group
Jaisalmer (Adani) II Solar Hybrid Farm सोलर PV600 MW2022RajasthanAdani Group
Jaisalmer (ReNew) solar farm सोलर PV600 MW2024RajasthanReNew Power
Rajasthan 6 solar farm सोलर PV600 MW2020Sanwara, RajasthanAzure Power
Gujarat (Adani) IV Hybrid solar farm सोलर PV570 MW2025RajasthanAdani Group
Agar solar park सोलर PV550 MW2024Agar Malawa, Madhya PradeshRewa Ultra Mega Solar LTD (RUMS)
Bikaner (Brookfield) solar farm सोलर PV550 MW2024Bikaner, RajasthanBrookfield Renewables India
Tiruppur wind farm तटवर्ती पवन540 MW2024Tamil NaduJSW Energy Ltd
Brahamvel wind farm तटवर्ती पवन528 MW—MaharashtraParakh Agro Industries
Khavda (Adani) hybrid solar farm सोलर PV525 MW2025Khavda, GujaratAdani Green Energy
Rosepetal wind farm तटवर्ती पवन510 MW2023RajasthanAdani Green Energy
Khavda (Adani) III hybrid solar farm सोलर PV500 MW2025Khavda, GujaratAdani Green Energy
Project Trinity hybrid solar farm सोलर PV495 MW2025Andhra PradeshGreenko Energies Pvt Ltd
Jodhpur (Brookfield) solar farm सोलर PV450 MW2022RajasthanBrookfield Renewables India
Khidrat solar farm सोलर PV445 MW2025Randheesar, RajasthanSerentica Renewables
Gorbea solar farm सोलर PV435 MW2025Bari Seet, RajasthanZelestra Corporación SA
Nokh Solar Park सोलर PV435 MW2024Nokh, RajasthanRajasthan Solar Park Development Co
Surendranagar (Avaada) II solar farm सोलर PV421 MW2024GujaratAvaada Energy
Jaisalmer (Adani) III Solar Hybrid Farm सोलर PV420 MW2022RajasthanAdani Group
Masaya solar farm सोलर PV420 MW2024Madhya PradeshUPC Renewables
Thar solar farm सोलर PV420 MW2022Bikaner, RajasthanKLP
Rajasthan (Acciona Energía) solar farm सोलर PV412 MW2025RajasthanAcciona Energía SAU
Ananthapuramu (APGENCO) Ultra Mega Solar Park सोलर PV400 MW2018Andhra PradeshAndhra Pradesh Power Generation Corp Ltd
RTC-I solar farm सोलर PV400 MW2024RajasthanReNew Power
SECI 9 solar farm सोलर PV388 MW2024RajasthanReNew Power
Jaisalmer NHPA (O2) solar farm सोलर PV380 MW2024RajasthanO2 Power

पाइपलाइन के सबसे बड़े प्रोजेक्ट

प्रोजेक्टप्रकारस्थितिक्षमतासंभावितक्षेत्र
Ladakh Solar Parkसोलर PVनिर्माण-पूर्व9 GW2029Leh, Ladakh
Jaisalmer Manufacturing (Adani Group) solar farmसोलर PVनिर्माणाधीन5.2 GW2025Khavda, Rajasthan
Dholera Solar Parkसोलर PVनिर्माण-पूर्व5 GW2022Dholera, Gujarat
Kutch (NTPC) Solar Parkसोलर PVनिर्माणाधीन4.8 GW2026Khavda, Gujarat
Ladakh wind farmतटवर्ती पवनघोषित4 GW—Ladakh
Khavda (Avaada) hybrid solar farmसोलर PVघोषित3 GW—Gujarat
Andhra Pradesh (Bondada Engineering) solar farmसोलर PVनिर्माण-पूर्व2.6 GW—Andhra Pradesh
Jaisalmer Manufacturing (Azure Power) solar farmसोलर PVनिर्माण-पूर्व2.3 GW—Rajasthan
Junuthala solar farmसोलर PVनिर्माण-पूर्व2.3 GW—Junuthala, Andhra Pradesh
Bodana (RSDCL) Solar Parkसोलर PVघोषित2 GW2027Bodana, Rajasthan
Pugal Solar Parkसोलर PVनिर्माणाधीन2 GW2027Pugal, Rajasthan
Rajasthan (Adani) X solar farmसोलर PVघोषित2 GW2030Bhadla, Rajasthan
Ramsar Chhota solar farmसोलर PVघोषित2 GW2026Ramsar Chhota, Rajasthan
Anantapur (ReNew) III hybrid solar farmसोलर PVघोषित1.8 GW—Andhra Pradesh
Andhra Pradesh (ReNew) hybrid solar farmसोलर PVघोषित1.8 GW—Andhra Pradesh
Rajasthan (Rays Power Infra) solar parkसोलर PVघोषित1.8 GW—Rajasthan
Kurnool solar farmसोलर PVनिर्माणाधीन1.5 GW—Pinnapuram, Andhra Pradesh
Bodana Solar Parkसोलर PVघोषित1.3 GW—Bodana, Rajasthan
Jalaun solar parkसोलर PVनिर्माण-पूर्व1.2 GW—Orai, Uttar Pradesh
Punjab (SJVN) II solar farmसोलर PVनिर्माण-पूर्व1.2 GW—Punjab

अक्सर पूछे जाने वाले सवाल

भारत का सबसे बड़ा सोलर फार्म कौन-सा है?
इस डेटासेट के मुताबिक भारत की सबसे बड़ी चालू सोलर फैसिलिटी Khavda (Adani) IV solar farm (Khavda, Gujarat) है, जिसकी क्षमता लगभग 2 GW है।
भारत का सबसे बड़ा पवन फार्म कौन-सा है?
सबसे बड़ी चालू पवन फैसिलिटी Tiruppur wind farm (Tamil Nadu) है, लगभग 540 MW क्षमता के साथ, जो 2024 से चल रही है।
भारत के पास कितनी सोलर क्षमता है?
Global Energy Monitor के ट्रैक किए यूटिलिटी-स्केल सोलर प्रोजेक्ट मिलाकर भारत में 98.5 GW क्षमता चालू है (इस एटलस में दुनिया में #3), और 103 GW निर्माणाधीन है। रूफ़टॉप और छोटे सोलर सिस्टम इसमें शामिल नहीं हैं, इसलिए उन्हें गिनने वाले राष्ट्रीय आँकड़े आम तौर पर ज़्यादा होते हैं।
भारत के पास कितनी पवन ऊर्जा क्षमता है?
38.8 GW क्षमता के पवन फार्म चालू हैं (38.8 GW तटवर्ती), जिससे इस एटलस में रैंक #4 बनती है, और 26.5 GW निर्माणाधीन है।
भारत में कितने सोलर और पवन फार्म हैं?
कुल 5,168 प्रोजेक्ट दर्ज हैं, जिनमें चालू, निर्माणाधीन, योजना वाले, ठंडे बस्ते में पड़े और रद्द प्रोजेक्ट शामिल हैं: 4,268 सोलर PV, 885 तटवर्ती पवन, 10 अपतटीय पवन और 5 कंसंट्रेटेड सोलर।
यहाँ प्लांट का मॉडल बनाएँ। सोलर कैलकुलेटर में असली NASA घंटेवार मौसम के साथ New Delhi में सोलर पार्क का सिमुलेशन करें, या हवा की उपलब्धता देखें।

पड़ोसी देश

पाकिस्तान 3.3 GWबांग्लादेश 1.3 GWईरान 1.2 GWश्रीलंका 389 MWनेपाल 167 MWअफ़गानिस्तान 85 MWभूटान 17 MWमालदीव 2 MW

स्रोत और संदर्भ

  1. Global Energy Monitor — Global Solar Power Tracker & Global Wind Power Tracker (February 2026) — CC BY 4.0
  2. Global Energy Monitor — Global Wind Power Tracker — CC BY 4.0